การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาปัจจัยส่วนบุคคล เศรษฐกิจสังคมแ ละอื่นๆ ที่มีผลต่อการเข้าเป็นสมาชิกสมาคม ชาวไร่อ้อย ตลอดจนปัญหาและแนวทางในการพัฒนาอาชีพการ ปลูกอ้อยของเกษตรกร ประชากรที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ คือ เกษตรกรที่เป็น ชาวไร่อ้อยของอำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง จำนวน 130 คน ซึ่งได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive Sampling) จากเกษตรกรชาวไร่อ้อย คิดเป็นร้อยละ 30 ของจำนวนเกษตรกร ทั้งหมด 431 คน โดยแยกเป็นเกษตรกรชาวไร่อ้อยที่เป็นสมาชิก สมาคมชาวไร่อ้อย 98 คน และไม่เป็นสมาชิก 32 คน ข้อมูลที่ได้ นำมาวิเคราะห์ผลทางสถิติ โดยใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบน มาตรฐาน ค่าต่ำสุดสูงสุดและสถิติไคสแควร์ จากการวิจัยพบว่า เกษตรกรชาวไร่อ้อยมีอายุเฉลี่ย 43.75 ปี มีการศึกษาระหว่างชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ถึงชั้นประถม ศึกษาปีที่ 6 มีรายได้จากการปลูกอ้อยเฉลี่ยต่อปี 28,012.74 บาท รายได้รวมเฉลี่ยต่อปี 42,805.67 บาท ขนาดของพื้นที่ปลูกอ้อย เฉลี่ย 10.3 ไร่ ขนาดพื้นที่ถือครองเฉลี่ย 16.3 ไร่ ได้รับ ข่าวสารการเกษตรจากเพื่อนบ้าน มีความรู้ความเข้าใจในวัตถุ ประสงค์และการดำเนินงานของสมาคมชาวไร่อ้อยมากและเกษตรกร ชาวไร่อ้อยมีความพอใจในผลการดำเนินงานของสมาคมชาวไร่อ้อย ในระดับปานกลาง จากการทดสอบสมมติฐานพบว่า ปัจจัยทางด้านการเป็น สมาชิกของโรงงานน้ำตาลและความรู้ความเข้าใจในวัตถุประสงค์ และการดำเนินงานของสมาคมมีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทาง สถิติที่ระดับ .01 กับการเป็นและไม่เป็นสมาชิกของสมาคมชาว ไร่อ้อยเขลางค์นคร ส่วนปัจจัยด้านอายุ ระดับการศึกษา รายได้ ขนาดพื้นที่ถือครอง การได้รับข่าวสารทางการเกษตร ความต้อง การเงินกู้ และความพอใจในผลการดำเนินงานของสมาคมไม่มี ความสัมพันธ์กับการเป็นและไม่เป็นสมาชิกของสมาคมชาวไร่อ้อย เขลางค์นคร แต่ประการใด ปัญหาการดำเนินงานของสมาคมชาวไร่อ้อยที่พบคือ มีการ ให้การบริการน้อย ขาดการประชาสัมพันธ์ในการรับสมาชิกใหม่ เจ้าหน้าที่มีไม่เพียงพอ การติดต่อประสานการทำงานระหว่าง โรงงานน้ำตาลกับสมาคมยังล้าช้า ในส่วนของเกษตรกรปรากฎว่า ขายอ้อยได้ราคาต่ำไม่คุ้มทุน ขาดแคลนแรงงาน เพราะแรงงาน ภาคเกษตรเคลื่อนย้ายไปสู่ภาคอุตสาหกรรม เช่น อุตสาหกรรม เซรามิค ข้อเสนอแนะจากผลการวิจัยครั้งนี้ คือ สมาคมชาวไร่อ้อย ควรจะเพิ่มและปรับปรุงการประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับวัตถุประสงค์ และการดำเนินงานของสมาคม ตลอดจนการรับสมาชิกใหม่ ให้ แพร่หลายยิ่งขึ้น นอกจากนี้ควรจะเพิ่มการบริการให้ความรู้ วิชาการ ข่าวสารการเกษตร และการฝึกอบรมแก่สมาชิก อีกทั้งควรเพิ่มเจ้าหน้าที่เพื่อให้การประสานการทำงานระหว่าง โรงงานน้ำตาล กับสมาคมเป็นไปอย่างรวดเร็วยิ่งขึ้นอีกด้วย