การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สังเคราะห์ข้อค้นพบเกี่ยวกับบทบาทและสภาพการดำเนินงานของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติพ.ศ. 2542 2) วิเคราะห์คุณภาพของงานวิทยานิพนธ์และศึกษาตัวแปรคุณลักษณะงานวิจัยที่มีผลต่อคุณภาพของงานวิทยานิพนธ์ งานวิจัยที่นำมาสังเคราะห์ครั้งนี้ คือ วิทยานิพนธ์ที่ศึกษาเกี่ยวกับบทบาทและสภาพการดำเนินงานของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน50 เล่ม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบบันทึกข้อมูลและแบบประเมินคุณภาพงานวิจัยการวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงบรรยายและการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ โดยใช้โปรแกรมSPSS for windows version 13.0 ผลการวิจัยสรุปได้ดังต่อไปนี้ 1. คุณภาพของวิจัย/วิทยานิพนธ์ ทั้ง 50 เล่ม มีคุณภาพระดับดี มีคะแนนคุณภาพอยู่ในช่วง 2.20-3.68 พบว่า ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหาวิจัย ระเบียบวิธีวิจัยและเกณฑ์การคัดเลือกกลุ่มตัวอย่าง มีคุณภาพระดับดีมาก เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องเครื่องมือและการเก็บรวบรวมข้อมูล การออกแบบการวิเคราะห์ข้อมูล ผลการวิเคราะห์การสรุปและอภิปรายผล และการนำเสนอรายงานอยู่ในระดับดี และกรอบแนวคิดในการทำวิจัยอยู่ในระดับปานกลาง ตัวแปรคุณลักษณะงานวิจัยสามารถร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของคุณภาพงานวิทยานิพนธ์ได้ร้อยละ 95.6 โดยมีจำนวนหน้างานวิจัย ตัวแปรดัมมี่ที่ศึกษาที่ภาคกลางจำนวนเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย และการวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงบรรยาย อธิบายได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ 2. คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานดำเนินงานตามบทบาททั้ง 12 บทบาท โดยมี 4 บทบาทที่ดำเนินงานอยู่ในระดับมาก ประกอบด้วย 1) บทบาทด้านส่งเสริม สนับสนุนให้เด็กทุกคนในเขตบริการได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานอย่างทั่วถึง มีคุณภาพและได้มาตรฐาน 2) บทบาทด้านเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างสถานศึกษากับชุมชน ตลอดจนประสานงานกับองค์กรทั้งภาครัฐและเอกชน เพื่อให้สถานศึกษาเป็นแหล่งวิทยาการของชุมชน และมีส่วนในการพัฒนาชุมชนและท้องถิ่น 3) บทบาทด้านให้ความเห็นชอบรายงานผลการดำเนินงานประจำปีของสถานศึกษาก่อนเสนอต่อสาธารณชน และ 4) บทบาทด้านปฏิบัติอื่นตามที่ได้รับมอบหมายจากหน่วยงานต้นสังกัดของสถานศึกษานอกจากนี้ พบว่า การปฏิบัติงานใน พ.ศ.2547 มีระดับการปฏิบัติงานสูงสุดเมื่อเทียบกับปฏิบัติงานในช่วงปี พ.ศ.2544-พ.ศ.2546 การดำเนินงานของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่มาจากกลุ่มผู้แทนครูมีส่วนร่วมในการปฏิบัติงานมากกว่ากลุ่มผู้แทนอื่นๆ โดยเฉพาะบทบาทที่เกี่ยวกับการกำหนดนโยบาย 3. ปัจจัยที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการดำเนินงานของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน1) การมีถิ่นกำเนิดในชุมชนที่โรงเรียนตั้งอยู่ 2) ความสัมพันธ์ระหว่างคณะกรรมการกับผู้บริหารและครู 3) เวลา 4) ฐานะทางเศรษฐกิจ 5) ความประพฤติของผู้บริหาร 6) ชื่อเสียงของโรงเรียนและ 7) การให้ความสำคัญต่อการศึกษาของผู้นำชุมชน 4. ปัญหาหรืออุปสรรคที่ส่งผลกระทบในการดำเนินงานของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานประกอบด้วย 1) คณะกรรมการขาดความรู้ความเข้าใจในการดำเนินงานของโรงเรียน 2) ผู้บริหารไม่มีแผนหรือปฏิทินการดำเนินงานที่ชัดเจน 3) โรงเรียนขาดการติดต่อกับคณะกรรมการ และ4) สภาพเศรษฐกิจของชุมชน