การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างแบบประเมินการปฏิบัติงาน สำหรับพยาบาลวิชาชีพโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยของรัฐ การวิจัยแบ่งเป็น 2 ขั้นตอน คือ 1) การสร้างข้อรายการประเมิน โดยการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญคือ นักวิชาการทางการพยาบาล ผู้บริหารและผู้ปฏิบัติการพยาบาล ในอัตราส่วน 5: 4: 2 ได้ข้อรายการประเมิน 86 ข้อ เป็นแบบสอบถามที่ใช้ในการวิจัย 2) การสร้างแบบประเมินการปฏิบัติงาน กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ตรวจการพยาบาลและหัวหน้าหอผู้ป่วยทั้งหมด จากโรงพยาบาลในสังกัดทบวงมหาวิทยาลัยของรัฐ 6 แห่งจำนวน 409 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์ตัวประกอบ (Factor Analysis) โดยวิธีวิเคราะห์ตัวประกอบหลัก (Principle Component Analysis: PCA) และหมุนแกนแบบออโธโกนอล(Orthogonal) ด้วยวิธีแวริแมกซ์ (Varimax) นำผลการวิเคราะห์ตัวประกอบมาสร้างเป็นแบบประเมินการปฏิบัติงานของพยาบาลวิชาชีพ และสร้างคู่มือประกอบการประเมิน ทดลองใช้เครื่องมือในโรงพยาบาลรามาธิบดี โดยหัวหน้าและผู้ช่วยหัวหน้าหน่วย ประเมินพยาบาลวิชาชีพคนเดียวกัน ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ แบบประเมินการปฏิบัติงานสำหรับพยาบาลวิชาชีพ ประกอบด้วยสมรรถนะ และคุณลักษณะของพยาบาลวิชาชีพ จำนวน 11 ตัวประกอบ บรรยายได้ด้วยตัวแปร 84 ตัว มีค่าความแปรปรวนรวมกันเท่ากับ 65.768 โดยเรียงตามลำดับน้ำหนักตัวประกอบ ตั้งแต่ 34.13 - 1.203 ดังนี้1) คุณลักษณะเฉพาะของพยาบาลวิชาชีพ ประกอบด้วยข้อรายการประเมิน 12 ข้อ 2) สมรรถนะด้านจริยธรรม สิทธิผู้ป่วยและการพัฒนาคุณภาพบริการ ประกอบด้วยข้อรายการประเมิน 12 ข้อ3) สมรรถนะด้านการวิจัย ประกอบด้วยข้อรายการประเมิน 8 ข้อ 4) สมรรถนะด้านการปฏิบัติการพยาบาล ประกอบด้วยข้อรายการประเมิน 9 ข้อ 5) สมรรถนะด้านการบริหารบริการประกอบด้วยข้อรายการประเมิน 11 ข้อ 6) สมรรถนะด้านการสอน การให้คำปรึกษาและการเป็นพี่เลี้ยงประกอบด้วยข้อรายการประเมิน 8 ข้อ 7) สมรรถนะด้านการพัฒนาตนเอง วิชาชีพและองค์กรประกอบด้วยข้อรายการประเมิน 7 ข้อ 8) สมรรถนะด้านการใช้สารสนเทศ ประกอบด้วยข้อรายการประเมิน 4 ข้อ 9) สมรรถนะด้านการบริหารจัดการทรัพยากร ประกอบด้วยข้อรายการประเมิน 5 ข้อ10) คุณลักษณะเฉพาะผู้มีวิจารณญาณ ประกอบด้วยข้อรายการประเมิน 4 ข้อ และ 11) สมรรถนะด้านการพัฒนาคุณภาพงาน ประกอบด้วยข้อรายการประเมิน 6 ข้อ และความสอดคล้องของแบบประเมินพบว่า ค่าเฉลี่ยของการประเมินในแต่ละสมรรถนะส่วนใหญ่มีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05