การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการสื่อสารในการรณรงค์เรื่องยาเสพติดระดับชุมชน, กลยุทธ์ การสื่อสารของแกนนำชุมชนในการสร้างความร่วมมือกับพันธมิตรในการรณรงค์เรื่องยาเสพติดระดับชุมชนและปัจจัยที่นำไปสู่ความร่วมมือของพันธมิตรในการรณรงค์เรื่องยาเสพติดระดับชุมชน โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เจาะลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญในพื้นที่จำนวน 24 คน ผลการวิจัย พบว่า กระบวนการสื่อสารในการรณรงค์เรื่องยาเสพติดระดับชุมชน แบ่งออกเป็น 3 ช่วง 1. ช่วงจุดประกายรณรงค์ในชุมชนโดยแกนนำชุมชน (2541 - 2543) มีผู้ริเริ่มและแกนหลักคือ นายวันเพ็ญ เกตุอ่ำ, นายพรพิชัย ดิสโร ร่วมกับเจ้าอาวาสวัดเต็มรักพัฒนา โดยมีพันธมิตรหลักคือ อาสาสมัครในชุมชนเป้าหมายในการสื่อสาร คือ ปกป้องถิ่นฐานบ้านเกิดจากมหันตภัยยาเสพติด วัตถุประสงค์ เพื่อกระตุ้นชุมชนให้เกิดความตื่นตัวเรื่องวิกฤตยาเสพติดและกระตุ้นการมีส่วนร่วมในการร่วมแก้ปัญหาที่เกิดขึ้น ด้วยความห่วงใยลูกหลานที่เป็นอนาคตของชุมชน กลุ่มเป้าหมาย คือ ชาวชุมชนเพื่อหาพันธมิตรแนวร่วม 2. ช่วงนโยบายสงครามยาเสพติดของรัฐบาลระยะที่ 1 (2544-2546) แกนหลัก คือ นายวันเพ็ญ เกตุอ่ำ, นายพรพิชัย ดิสโร และเจ้าอาวาสวัดเต็มรักพัฒนา โดยมีพันธมิตร คือ เจ้าหน้าที่ภาครัฐ, เจ้าหน้าที่สาธารณสุข, ผู้นำชุมชน (กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน), เจ้าหน้าที่ภาคการศึกษา และองค์กรธุรกิจ เป้าหมายในการสื่อสารคือปกป้องถิ่นฐานบ้านเกิดจากมหันตภัยยาเสพติดและเป็นแนวร่วมรัฐบาลในการทำสงครามยาเสพติด กลุ่มเป้าหมาย คือ พันธมิตรเพื่อความร่วมมือและประชาชนทั่วไป 3. ช่วงนโยบายสงครามขั้นแตกหักกับยาเสพติดของรัฐบาล (2546) แกนหลัก คือ นายวันเพ็ญ เกตุอ่ำ, นายพรพิชัย ดิสโร,นายสุพจน์ ภูติเกียรติขจร, เจ้าอาวาสวัดเต็มรักพัฒนา, กำนันผู้ใหญ่บ้านทั้งสิบหมู่เป้าหมายหลักในการสื่อสารยังคงเหมือนช่วงที่ 2 และ การสร้างชุมชนเข้มแข็งปลอดยาเสพติดยังยืนถาวรเพื่อถวายเป็นพระราชกุศลในหลวงกลุ่มเป้าหมายคือ พันธมิตรเพื่อความร่วมมือและชาวชุมชนทั้งหมด ทั้งชาวบ้านดั้งเดิมและชาวบ้านหมู่บ้านจัดสรร โดยแกนนำชุมชนทำหน้าที่ประสานกับกลุ่มต่าง ๆ ในการรณรงค์โดยเน้นหนักเรื่อง การกระตุ้นการมีส่นร่วมของชุมชนเพื่อแก้ปัญหายาเสพติดที่เกิดขึ้น โดยสื่อสารผ่านช่องทางการสื่อสารคือ การบูรณาการทุกสื่อที่มีอยู่ในชุมชนอาทิ สื่อบุคคล ผ่านการสื่อสารระหว่างบุคลทั้งแบบเป็นทางการและไม่เป็นทางการ สื่อสิ่งพิมพ์ สื่อกิจกรรม และสื่อเฉพาะกิจ อันนำไปสู่ความร่วมมือของชุมชนในการแก้ปัญหาและสร้างชุมชนเข้มแข็งปลอดยาเสพติด กลยุทธ์การสื่อสารของแกนนำชุมชนบางคูรัดเน้น 3 ด้าน คือ 1. บุคคล 2. สาร 3. ช่องทางการสื่อสารในการสร้างความร่วมมือกับพันธมิตรในทั้ง 3 ช่วงของการรณรงค์ มีจุดร่วมคือ เน้นการใช้บุคคลที่มีความน่าเชื่อถือและน่าไว้วางใจโดยใช้ผู้ส่งสารที่เป็นผู้นำชุมชนและ เจ้าหน้าที่รัฐ ร่วมกับ การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน : กลยุทธ์ด้านสารมีการใช้เนื้อหาแสดงความน่ากลัว การใช้เหตุผลในการนำเสนอข้อมูล ช่วงที่ 2 เสริมใช้เนื้อหาเป็นแบบเอื้ออาทร การให้ความรักความเข้าใจและโอกาสในการกลับคืนเป็นคนดีของสังคมโดยไม่ซ้ำเติมกัน ช่วงที่ 3 เนื้อหาสารเข้มข้นกว่าช่วงที่ 2 ในประเด็นเดียวกันและตอกย้ำความจงรักภักดีในสถาบันพระมหากษัตริย์ กลยุทธ์ด้านสื่อ ทั้งสามช่วงของการรณรงค์ มีจุดร่วมคือ กลยุทธ์การบูรณาการใช้สื่อทุกสื่อที่มีอยู่ในชุมชน ประกอบด้วยสื่อบุคคล สื่อกิจกรรมชุมชน การใช้อบต. โดยทั้งสามช่วง มีการสื่อสารแบบ Horizontal เป็นตัวขับ เน้นการรณรงค์การสื่อสารแบบมีส่วนร่วม เริ่มจากการสร้างความรู้สึกร่วมกระตุ้นจิตสำนึก สู่การรวมพลังเสริมสร้างชุมชนเข้มแข็งปลอดยาเสพติด ปัจจัยที่นำไปสู่ความร่วมมือของพันธมิตรในการรณรงค์เรื่องยาเสพติดระดับชุมชนแบ่งออกเป็น 1. ปัจจัยภายใน ได้แก่ ปัจจัยภายในระดับบุคคล ประกอบด้วย ความรู้สึกเป็นเจ้าของชุมชน ความศรัทธาต่อบุคคลที่เป็นที่นับถือ ความเกรใจที่มีต่อบุคคลที่เคารพโดยตำแหน่งหรือเกียรติยศและความรู้สึกห่วงและกังวลต่ออนาคตลูกหลานปัจจัยภายในระดับชุมชน ประกอบด้วย ความใกล้ชิดและเครือข่ายสื่อสารในชุมชน ช่องทางการสื่อสารที่เน้นการมีส่วนร่วม เจตนารมย์และความทุ่มเทของแกนนำในการแก้ปัญหายาเสพติดในชุมชนความใกล้ตัวของปัญหายาเสพติด ความสนใจและความเป็นห่วงร่วมกันของคนในชุมชนและความตกลงร่วมกันที่จะแก้ปัญหาชุมชน 2. ปัจจัยภายนอก ได้แก่ นโยบายรัฐบาลและกลไกสนับสนุนจากภาครัฐทั้งด้านนโยบายงบประมาณ บุคลากร และปัจจัยด้านสื่อมวลชนแขนงต่าง ๆ