การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อวิเคราะห์คุณลักษณะ และกระบวนการถ่ายทอดของครูไทยในอดีตและปัจจุบัน โปรแกรมวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพหลายรูปแบบ โดยการวิเคราะห์สาระและกระบวนการพัฒนาของครูไทย คุณลักษณะตลอดจนกระบวนการถ่ายทอดของครูไทย แล้วนำเสนอภายใต้บริบทของสังคมไทยในอดีตจนถึงปัจจุบัน การวิจัยประกบด้วยการศึกษาเอกสาร การศึกษาในเชิงประวัติศาสตร์ และการศึกษาภาคสนาม เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกครูที่ได้รับการยกย่องเป็นครูแห่งชาติ การสังเกตการสอน การสัมภาษณ์เพื่อนครู ผู้บริหาร กลุ่มผู้เรียน และการประชุมผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อวิเคราะห์สังเคราะห์ และบูรณาการ ผลการวิจัย และ เสนอแนวคิดเกี่ยวกับคุณลักษณะ และกระบวนการถ่ายทอดของครูไทยในอดีตและปัจจุบัน ผลการวิจัยพบว่า คุณลักษณะและกระบวนการถ่ายทอดของครูไทยมีข้อสรุปดังนี้ ครูไทยมีคุณลักษณะสำคัญ 27 ประการ และมีกระบวนการถ่ายทอดที่มีลักษณะสำคัญ 17 ประการ ครูไทยทั้งในอดีตและปัจจุบันสั่งสมความเป็นครูมาตั้งแต่วัยเด็ก ได้ถูกหล่อหลอมจากครอบครัว สังคมและสิ่งแวดล้อมจนมีภูมิแห่งครูที่เป็นพื้นฐานไปสู่การเป็นครูดี ภูมิแห่งครูนั้นได้แก่ 1) การนำวิชาหนังสือกับวิชาชีวิตมาสอนรวมกันได้ เป็นการสอนวิชาการและสอนมนุษย์ 2) ครูแต่ละคนนำนิสัยที่ดีของตัวมาใส่ในตัวนักเรียน 3) นักเรียนหนึ่งคนได้รับการหล่อหลอมบุคลิกภษพจากครูหลายคน 4) ครูดีต้องเก่งและมีปัญญา 5) ครูดียอมรับการเรียนรู้ร่วมกัน 6) ครูคือผู้ให้สิ่งที่ดี ๆ 7) ครูดีต้องสอนคนให้คิดดัง ๆ ได้8) ครูสมัยก่อนมีแล้วค่อยสอนแต่สมัยนี้ไม่มีก็ต้องสอน 9) ครูต้องมองในสายตาเด็กและปฏิบัติในสายตาของเด็ก 10) ครูดีต้องเมตตาและเข้าใจผู้อื่น 11) ครูดี ต้องเป็นแบบอย่างที่ดีและมีความสามารถทำให้คนอื่นเป็นคนดีได้ 12) ครูสมัยก่อนไม่ได้เรียนวิชาครูมากเพราะถูกหล่อหลอมขึ้นมาเอง 13) ครูดีไม่ใช้วิธีการถ่ายทอดแต่เพียงอย่างเดียว แต่ใช้วิธีการอย่างอื่นอีก 14) ครูดี ครูที่เยี่ยมยอดคือครูที่ปฏิบัติได้แล้ว ปฏิบัติจนเป็นนิสัย เป็นบุคลิกภาพแล้วจึงมาถ่ายทอด 15) ครูดีต้องมีความรู้รู้หลักการ ความคิดรวบยอดและรู้วิธีการเข้าถึง จากการวิจัยพบว่าาครูในอดีตกับครูปัจจุบันมีข้อแตกต่างอย่างชัดเจนว่าครูในอดีตสอนสิ่งที่ตนเองมีอยู่แล้วรู้แล้วอย่างเชี่ยวชาญ แต่ครูสมัยใหม่มีวิชาที่ต้องสอนมาก ต้องสอนในสิ่งที่ตนยังไม่เคยมีและไม่เชี่ยวชาญมาก่อน เพราะฉะนั้นการเตรียมครูจะต้องคำนึงถึงเงื่อนไขที่ว่า ครูต้องสอนสิ่งที่เคยรู้เคยเรียนมาก่อนดังนั้น เพื่อที่จะส่งเสริมและสนับสนุนให้ครูได้ปรับเปลี่ยนบทบาทให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลงในอนาคตการเตรียมครูในอนาคตต้องเน้นหนักในเรื่องการเข้าสู่ความรู้การคำนึงถึงผู้เรียน และเจตจำนงที่จะส่งผ่านแต่สิ่งที่ดีให้กับผู้เรียน การฝึกให้ครูดีจะต้องเป็นการบูรณาการวิชาการและวิชาชีวิต โดยพิจารณาถึงผู้เรียนเป็นสำคัญการเรียนรู้ร่วมกัน การเรียนรู้วิธีการเรียน และการใฝ่รู้ใฝ่เรียน