การก่อสร้างอุโมงค์ด้วยระบบดันท่อ (Pipe Jacking System) ในประเทศไทยเป็นที่รู้จักกันมาหลายปี และเป็นที่นิยมเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ แต่ความรู้ความเข้าใจในพื้นฐานของหลักการ การก่อสร้าง การออกแบบ รวมทั้งข้อมูลที่ใช้ในการออกแบบยังมีขีดจำกัดอยู่มากงานวิจยนี้มีวัตถุประสงค์หลักในการศึกษาแรงเสียดทานที่เกิดขึ้นระหว่างดินกับท่อและศึกษาการเคลื่อนตัวของดินที่เกิดจากการก่อสร้างอุโมงค์ด้วยระบบดันท่อ เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการออกแบบในอนาคต โดยทำการศึกษาวิเคราะห์จากข้อมูลการก่อสร้างของโครงการวางท่อสายไฟฟ้าแรงสูงใต้ดิน 230 kV เชื่อมต่อระหว่างลาดพร้าวกับวิภาวดี และโครงการบำบัดน้ำเสียส่วน 3 (หนองแขม - ภาษีเจริญ) ข้อมูลแรงดันท่อได้จากการบันทึกโดยระบบคอมพิวเตอร์ของหัวเจาะชนิดแรงดันดินสมดุล (Earth Pressure Balance Shield, EPB) ส่วนข้อมูลการเคลื่อนตัวของดินได้จากการติดตั้งเครื่องมือวัดการเคลื่อนตัวของดินทางธรณีเทคนิคจากโครงการวางท่อสายไฟฟ้าแรงสูงใต้ดิน 230 kV เชื่อมต่อระหว่างลาดพร้าวกับวิภาวดี ผลการศึกษาพบว่า ค่า Adhesion Factor (+,a) หรือสัมประสิทธิ์แรงเสียดทานของดินเหนียวระหว่างท่อกับดิน เป็นความสัมพันธ์กับกำลังรับแรงเฉือนแบบไม่ระบายน้ำของดินเหนียว (S(,u)) และขึ้นอยู่กับสารหล่อลื่นที่ใช้ โดย (+,a) =0.44 -0.094 In(S(,u))สำหรับการดันท่อที่ใช้สารละลายเบนโทไนต์ (Bentonite Slurry) เป็นสารหล่อลื่น และ(+,a) = 0.14 - 0.034 In(S(,u)) สำหรับการดันท่อที่ใช้สารละลายเบนโทไนต์ผสมกับพอลิเมอร์ (Bentonite - Polymer Slurry) เป็นสารหล่อลื่น การทรุดตัวของดินขณะทำการดันท่อ พบว่าการทรุดตัวของดินส่วนใหญ่จะเกิดจากการสูญเสียมวลดินที่ด้านหน้าหัวเจาะผลการวิเคราะห์กลับเพื่อหาค่าพารามิเตอร์สำหรับการคาดคะเนปริมาณการทรุดตัวที่ผิวดินโดยวิธี Empirical ที่เสนอโดย Peck (1969) และ O'Reilly & new (1982) พบว่าค่าพารามิเตอร์ i=4.40 เมตร และ K=0.32 โดยมีค่า Ground Loss (+,ป)0.46% ในขณะที่การประมาณโดยวิธี Finite Element พบว่าค่า E(,u)/S(,u) ที่สามารถใช้ในการประมาณการทรุดตัวที่ผิวดินที่ขุดเจาะด้วยหัวเจาะ EPB ควรจะมีค่าประมาณ 300 420 และ 550 สำหรับชั้นดินเหนียวอ่อน (Soft Clay) ดินเหนียวแข็งปานกลาง (Medium Clay) และชั้นดินเหนียวแข็ง (Stiff Clay) ในกรุงเทพฯ ตามลำดับ