การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบความสามารถในการเข้าใจลำดับของเหตุและผลในการเล่นสมมติในสถานการณ์แบบไม่ซับซ้อนและในสถานการณ์แบบซับซ้อนของเด็กไทยวัยก่อนเรียนระดับอายุ 3-5 ปี กลุ่มตัวอย่างมีจำนวนทั้งหมด96 คน โดยแบ่งเป็นระดับอายุละ 32 คน (ชาย 16 คน และหญิง 16 คน) ผู้วิจัยได้ทำการจัดเด็กเข้าสู่กลุ่มย่อย 4 กลุ่ม แต่ละกลุ่มประกอบด้วยเด็กระดับอายุละ8 คน เพื่อให้มีการถ่วงสมดุล (Counterbalance) ประเภทของสถานการณ์ที่ใช้ในการทดสอบซึ่งมีอยู่ 2 ประเภท คือสถานการณ์แบบไม่ซับซ้อนและสถานการณ์แบบซับซ้อน และถ่วงสมดุลชุดของสถานการณ์ที่มีอยู่ 2 ชุด คือชุด A และชุด B ซึ่งแต่ละชุดประกอบด้วยสถานการณ์สมมติ 3 สถานการณ์ ดังนั้น เด็กแต่ละคนได้รับการทดสอบสถานการณ์สมมติทั้งหมด 6 สถานการณ์ ประกอบด้วยสถานการณ์สมมติแบบไม่ซ้บซ้อน3 สถานการณ์ และสถานการณ์สมมติแบบซับซ้อน 3 สถานการณ์ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ครั้งนี้คือ การวิเคราะห์ความแปรปรวนสองทาง รูปแบบสะสม (3x2 Analysis ofVariance (Mixed Design)) ผลการวิจัยพบว่า 1. ประเภทของสถานการณ์สมมติและอายุของเด็กไม่ส่งผลร่วมกันต่อความเข้าใจในลำดับของเหตุและผลในการเล่นสมมติ 2. เมื่อไม่คำนึงถึงระดับอายุของเด็ก เด็กวัยก่อนเข้าเรียนมีคะแนนจากการทดสอบความสามารถในการเข้าใจลำดับของเหตุและผลในการเล่นสมมติ ในสถานการณ์สมมติแบบไม่ซับซ้อนสูงกว่าสถานการณ์สมมติแบบซับซ้อนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 3. เมื่อไม่คำนึงถึงประเภทของสถานการณ์สมมติ เด็กระดับอายุ 4 ปี และ 5 ปีมีความสามารถในการเข้าใจลำดับของเหตุและผลในการเล่นสมมติมากกว่าเด็กอายุ3 ปี อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ในขณะที่คะแนนความสามารถในการเข้าใจลำดับของเหตุและผลในการเล่นสมมติของเด็กอายุ 4 ปี และเด็กอายุ 5 ปี ไม่แตกต่างกัน