วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาบทบาทและสภาพการพัฒนาของชุมชนเมืองในจังหวัดฉะเชิงเทราซึ่งมีความเชื่อมโยงกับโครงการพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก ตลอดจนความสัมพันธ์ระหว่างการพัฒนาเมืองและระบบชุมชน โดยพิจารณาจากตัวแปร ด้านกายภาพประชากร เศรษฐกิจ บริการทางสังคมและระบบโครงข่ายคมนาคม เทคนิคการศึกษาได้วิเคราะห์ปัจจัย (Factor)โดยการวิเคราะห์ศักยภาพของพื้นที่ชุมชนเมืองจำนวน 22แห่ง ได้แก่ เทศบาล จำนวน 2 แห่ง และสุขาภิบาลจำนวน 20 แห่ง โดยการกำหนดค่าคะแนนของปัจจัยต่าง ๆจัดลำดับความสำคัญและกำหนดบทบาทความสำคัญของชุมชน ผลการศึกษาพบว่าชุมชนเทศบาลเมืองฉะเชิงเทราและเทศบาลตำบลบางคล้า มีความสำคัญเป็นอันดับที่ 1 และสุขาภิบาลพนมสารคาม มีความสำคัญเป็นอันดับที่ 2 พบว่าชุมชนทั้ง 3 แห่ง เป็นชุมชนที่มีบทบาทด้านการค้าและบริการสุขาภิบาลบางวัว สุขาภิบาลบางปะกง สุขาภิบาลท่าข้ามและสุขาภิบาลแปลงยาว เป็นชุมชนที่มีบทบาทด้านอุตสาหกรรมชุมชนบางน้ำเปรี้ยวมีบทบาทความสำคัญด้านเกษตรกรรมชุมชนเหล่านี้มีบทบาทที่สัมพันธ์กันและมีการเกื้อกูลซึ่งกันและกันทางเศรษฐกิจ ตามระบบโครงข่ายคมนาคมที่เชื่อมโยงชุมชนซึ่งเป็นผลจากโครงการพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก แนวทางการพัฒนาที่เสนอแนะได้กำหนดบทบาทของชุมชนเมืองศูนย์กลาง ซึ่งมีความสัมพันธ์ในลักษณะพึ่งพาซึ่งกันและกันทางกายภาพและเศรษฐกิจให้มีความสอดคล้องกับศักยภาพการพัฒนาของระบบชุมชนเมืองในจังหวัดฉะเชิงเทราเพื่อรองรับโครงการพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก