ความเป็นมา การพัฒนาการศึกษาของประเทศไทยในระดับประถมศึกษา หลังจากที่ได้มีการเปลี่ยนแปลง หลักสูตร มาใช้หลักสูตร พุทธศักราช 2521 โดยมีการเปลี่ยนแปลงทั้งโครงสร้างของเนื้อหา วิธี การเรียนการสอน ตลอดจนการประเมินผลการเรียนการสอน การพัฒนาคุณภาพการศึกษานั้นจึงจำเป็น ต้องพัฒนาองค์ประกอบหรือกระบวนการทางการศึกษาหลายอย่างพร้อม ๆ กันไป กระบวนการดังกล่าว ประกอบไปด้วยกระบวนการบริหาร กระบวนการนิเทศการศึกษา และกระบวนการการเรียนการสอน สำหรับกระบวนการนิเทศการศึกษานั้นเป็นกระบวนการที่ทำหน้าที่ให้บริการ ช่วยเหลือ แนะนำ ส่งเสริมให้ครูมีความรู้ความเข้าใจในด้านหลักสูตร กระบวนการจัดการเรียนการสอน ตลอดจน การวัดผลประเมินผลการเรียนการสอน สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการมีหน้าที่รับผิดชอบการ จัดการศึกษาระดับประถมศึกษา ด้านการนิเทศการศึกษานั้น ได้กำหนดให้มีหน่วยงานของศึกษา นิเทศก์ ตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการศึกษานิเทศก์ สำนักงานคณะกรรมการ การประถมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2524 มีหน่วยปฏิบัติงานดังนี้ หน่วยศึกษานิเทศก์ สำนักงาน คณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ หน่วยศึกษานิเทศก์สำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดหรือ กรุงเทพมหานคร และงานนิเทศการศึกษาสำนักงานการประถมศึกษาอำเภอหรือกิ่งอำเภอ โดยที่ สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ ได้กำหนดกระบวนการนิเทศการศึกษา เพื่อเป็น แนวทางในการปฏิบัติงานตามหน้าที่ไว้ 5 ขั้นตอน คือ การศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหาและความ ต้องการการวางแผนและกำหนดทางเลือก การสร้างสื่อ เครื่องมือและพัฒนาวิธีการ การปฏิบัติการ ในการนิเทศการศึกษา การประเมินผลและรายงานผล ปรากฏว่า ในการปฏิบัติงานตามหน้าที่ดังกล่าว ได้มีผู้ทำวิจัยพบว่า ศึกษานิเทศก์อำเภอไม่สามารถดำเนินการนิเทศและติดตามผลได้ตามเป้าหมาย ที่กำหนดไว้และปฏิบัติงานไม่เป็นระบบหรือกระบวนการอย่างจริงจัง จากสภาพปัญหาดังกล่าว ผู้วิจัยจึงมีความสนใจที่จะศึกษาปัญหาในการปฏิบัติงานของ ศึกษานิเทศก์อำเภอ ในเขตการศึกษา 9 เพราะเชื่อว่าจะเป็นประโยชน์ต่อศึกษานิเทศก์อำเภอและ ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาระดับประถมศึกษา ในการแก้ไขปัญหาและปรับปรุงการนิเทศ การศึกษาของศึกษานิเทศก์อำเภอให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ความมุ่งหมายของการวิจัย เพื่อศึกษาปัญหาการนิเทศการศึกษาของศึกษานิเทศก์อำเภอในเขตการศึกษา 9 ตามขั้นตอน ดังนี้ 1. การศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหาและความต้องการ 2. การวางแผนและกำหนดทางเลือก 3. การสร้างสื่อ เครื่องมือและพัฒนาวิธีการ 4. การปฏิบัติการในการนิเทศการศึกษา 5. การประเมินผลและรายงานผล วิธีดำเนินการ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ คือ ศึกษานิเทศก์อำเภอสังกัดสำนักงาน การประถมศึกษาจังหวัดทุกจังหวัด ในเขตการศึกษา 9 จำนวน 210 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า เกี่ยวกับ ปัญหาการนิเทศการศึกษาของศึกษานิเทศก์ตามกระบวนการนิเทศการศึกษา 5 ขั้น จำนวน 40 ข้อ มีค่าความเชื่อมั่น 0.94 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ค่าคะแนนเฉลี่ยและความเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลสรุปการวิจัย ผลการวิจัยพบว่า ปัญหาการนิเทศการศึกษา ของศึกษานิเทศก์อำเภออยู่ในระดับปานกลาง ขั้นตอนที่มีปัญหามากที่สุดคือ การศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหาและความต้องการ รองลงมาคือ การสร้างสื่อ เครื่องมือและพัฒนาวิธีการ ส่วนขั้นตอนที่มีปัญหาน้อยที่สุด คือ การปฏิบัติ การในการนิเทศการศึกษา และการวางแผนและกำหนดทางเลือก