การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์สร้าง และพัฒนาแบบสอบวินิจฉัยวิชาคณิตศาสตร์สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ให้มีคุณภาพสูงในด้านความเที่ยงและความตรง ในขั้นแรกสร้างเป็นแบบสอบเชิงสำรวจประเภทอัตนัยเพื่อค้นหาความปกพร่องแล้วพัฒนาเป็นแบบสอบวินิจฉัย 7 ฉบับ ประเภทเลือกตอบ 4 ตัวเลือก ซึ่งประกอบด้วยการแก้สมการมี 24 ข้อ ตัวประกอบมี 13ข้อ เศษส่วนมี 9 ข้อ ทศนิยมมี 9 ข้อ โจทย์ปัญหาเกี่ยวกับร้อยละมี 12 ข้อพื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยมมุมฉากมี 10 ข้อ และปริมาตรของรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก มี10 ข้อ กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ปีการศึกษา 2532 จำนวน 1,409 คน ซึ่งได้จากการสุ่มจาก 5 อำเภอของจังหวัดสมุทรปราการการวิเคราะห์ข้อมูลกระทำโดยการคำนวณค่ามัชฌิมเลขคณิต ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ฐานนิยม มัธยฐาน ค่าความเบ้ และค่าความโด่ง คำนวณค่าความเที่ยงของแบบ Binomial ส่วนด้านความตรงได้พัฒนาแบบสอบให้มีความตรงเชิงเนื้อหาและความตรงเชิงวินิจฉัยตามวิธีของโรวิเนลลี่ และแฮมเบลตันตรวจสอบความตรงเชิงพยากรณ์โดยหาค่าสัมประสิทธิ์ สหสัมพันธ์ระหว่างคะแนนของแบบสอบกับคะแนนผลสัมฤทธิ์วิชาคณิตศาสตร์ในภาคเรียนที่ 1ของปีการศึกษา 2533 จากการวิจัยครั้งนี้ได้แบบสอบวินิจฉัยทั้ง 7 ฉบับ ที่มีคุณภาพดังนี้ 1. มีค่าอำนาจจำแนกรายข้อตั้งแต่ .10-.88 ความยากรายข้อมีค่าตั้งแต่ .27-.86 2. ค่าความเที่ยงทั้ง 7 ฉบับ มีค่าเป็น 0.9383, 0.8461, 0.9110,0.6795, 0.9418, 0.8437 และ 0.8323 ตามลำดับ 3. ความตรงเชิงพยากรณ์ทั้ง 7 ฉบับ มีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เป็น0.6738, 0.5113, 0.4261, 0.6445, 0.7074, 0.5397 และ 0.6106ที่ระดับนัยสำคัญ .05 ตามลำดับ 4. คะแนนเกณฑ์การผ่านของแบบสอบ 7 ฉบับ เป็น 19, 10, 7, 7, 10,8 และ 8 ตามลำดับ