วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2554

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาสภาพและการจัดการแหล่งที่พักอาศัยโฮมสเตย์และเพื่อหาแนวทางการพัฒนารูปแบบการจัดการสำหรับแหล่งพักโฮมสเตย์บ้านคีรีวง โดยยึดดัชนีชี้วัด 8 ด้านของมาตรฐานการจัดการโฮมสเตย์ ได้แก่ ด้านที่พัก ด้านอาหารและโภชนาการ ด้านความปลอดภัย ด้านการจัดการ ด้านกิจกรรมท่องเที่ยว ด้านสิ่งแวดล้อม ด้านมูลค่าเพิ่ม และด้านส่งเสริมการตลาด วิธีดำเนินการวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยผู้วิจัยใช้การสังเกตแบบมีส่วนร่วมในการเข้าร่วมกิจกรรมการท่องเที่ยวของชุมชนและการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วมในบริบทของพื้น และเก็บข้อมูลในภาคสนามจากการสัมภาษณ์เชิงลึก การประชุมกลุ่มและตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้าด้านการรวบรวมข้อมูล โดยแบ่งกลุ่มตัวอย่างผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทางการท่องเที่ยวออกเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ (1) เจ้าของบ้านพักโฮมสเตย์ จำนวน 9 ราย (2) ผู้นำ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จำนวน 3 ราย (3) สมาชิกที่มีส่วนร่วมกับการทำกิจกรรมโฮมสเตย์ จำนวน 5 ราย และ (4) นักท่องเที่ยว จำนวน 11 ราย ผลการศึกษา ชุมชนบ้านคีรีวงได้มีการรวมกลุ่มสมาชิกเปิดที่พักอาศัยแบบโฮมสเตย์เพื่อเป็นกิจกรรมสร้างรายได้เสริมแก่ชุมชน ชาวบ้านส่วนใหญ่เป็นชาวสวนมีการจัดการโฮมสเตย์แบบชุมชนมีส่วนร่วม เน้นการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ตั้งแต่ปี 2539 - 2554 เป็นเวลา 16 ปี มีที่พักโฮมเสตย์จำนวน 46 หลัง ชุมชนคีรีวงมีการจัดการแหล่งพักอาศัยแบบโฮมสเตย์ ได้แก่ (1) ด้านที่พัก ชุมชนมีการปรับปรุงบ้านพักเพื่อความปลอดภัย (2) ด้านอาหารและโภชนาการ เจ้าของบ้านประกอบอาหารด้วยตนเองและปรุงรสให้เกิดความหลากหลาย (3) ด้านความปลอดภัย ชุมชนมีการเตรียมความพร้อมที่จะรองรับเหตุอันตรายที่อาจจะเกิดขึ้นทั้งชีวิตและทรัพย์สินของผู้เข้าพักอย่างเพียงพอ (4) ด้านการจัดการ มีโครงสร้างองค์กรเป็นลักษณะแบ่งงานกันตามหน้าที่คอยติดต่อประสานงานต่างๆกับกลุ่มอาชีพและนักท่องเที่ยว (5) ด้านกิจกรรมท่องเที่ยว เน้นวิถีชีวิตที่เรียบง่าย แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ ประเพณี วัฒนธรรมที่มีความเป็นเอกลักษณ์ของชุมชน (6) ด้านสิ่งแวดล้อม มีการรณรงค์หลักการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและพลังงาน (7) ด้านมูลค่าเพิ่ม คนในชุมชนได้นำองค์ความรู้จากภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยรวมกลุ่มพัฒนาในรูปแบบของที่ระลึก (8) ด้านส่งเสริมการตลาด มีการจัดการในด้านการประชาสัมพันธ์และการตลาดโดยชุมชน ดังนั้น ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในชุมชนจึงร่วมกันหาแนวทางการจัดการแหล่งที่พักโฮมสเตย์ เพื่อให้เกิดมาตรฐานในการจัดการโดยชุมชนเอง โดยที่หน่วยงานภาครัฐควรให้ความรู้และสร้างความเข้าใจร่วมกันในหมู่สมาชิก ซึ่งเป็นรากฐานของการพัฒนาที่ยั่งยืน