วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2550

วิทยานิพนธ์นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประวัติ องค์ประกอบการแสดง ลักษณะและกลวิธีการรำ ระบำพื้นบ้านจังหวัดปัตตานี 4 ชุด คือ แกแนะอูแด ตารีวาบูแล ปุตรีกีปัส และอีแกกีเก๊ะ วิธีวิจัยใช้การศึกษาจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์ผู้สร้างสรรค์ ผู้บรรเลงดนตรี ผู้แสดง ผู้ทรงคุณวุฒิ การสังเกตการณ์สาธิตการรำจากผู้สร้างสรรค์ การศึกษาพบว่า ระบำพื้นบ้านจังหวัดปัตตานีเริ่มสร้างสรรค์มาตั้งแต่ พ.ศ. 2520 ชุดแรก ระบำตารีกีปัส โดยนำเพลงพื้นบ้านรองเง็งมาใส่ท่ารำ ใช้แสดงพิธีเปิดกีฬาแห่งชาติครั้งที่ 16 ต่อมาคือระบำแกแนะอูแดใน พ.ศ. 2524 ใช้สมโภชเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว ระบำตารีวาบูแล พ.ศ. 2534 ใช้แสดงในรายการนักแสดงรุ่นเยาว์ทางสถานีโทรทัศน์ช่อง 10 หาดใหญ่ ระบำปุตรีกีปัส พ.ศ. 2537 ใช้สมโภชเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว และระบำอีแกกีเก๊ะ พ.ศ. 2538 รับเสด็จ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ องค์ประกอบของการแสดง คือ ผู้แสดงมี 2 ประเภท ผู้หญิงล้วน และผู้ชายคู่กับผู้หญิง ผู้แสดงต้องมีพื้นฐานรองเง็ง ซัมเป็ง และโยเก็ต การแต่งกายใช้ชุดพื้นเมืองของชาวไทยมุสลิม คือ ผู้หญิงแต่งกายด้วยชุดบานง ผู้ชายแต่งกายด้วยชุดสะรีแน่ ใช้เพลงพื้นบ้านชุดรองเง็งประกอบการแสดง ว่าววงเดือน ใช้กับระบำตารีวาบูแล พัดขนไก่ ใช้กับ ระบำปุตรีกีปัส แนวคิดในการสร้างสรรค์ คือ ใช้ท่ารำนาฏยศิลป์พื้นบ้านผสมผสานกับท่ารำที่สร้างสรรค์ขึ้นใหม่จากท่าทางธรรมชาติของกุ้ง ปลา การเล่นว่าว ผู้แสดงต้องแสดงพร้อมเพรียงกันตั้งแต่ต้นจนจบ ลักษณะเด่นของการแสดง คือ การแสดงท่าทางอากัปกริยาของธรรมชาติของกุ้ง ปลา การเล่นว่าว ในแบบระบำพื้นบ้านจังหวัดปัตตานี ปัจจุบันระบำพื้นบ้านจังหวัดปัตตานีขาดการสร้างสรรค์เนื่องจากเหตุการณ์ไม่สงบในภาคใต้