วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2526

จากการศึกษาแนวโน้มการพัฒนาการเกษตรในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา ปรากฏว่าผลผลิตด้านการเกษตรได้ขยายตัวในอัตราส่วนค่อนข้างสูงมาก โดยเฉลี่ยสามารถขายผลผลิตเพิ่มขึ้นได้ในอัตราถึงร้อยละ 5 ต่อปี เมื่อเปรียบเทียบกับอัตราการขยายตัวการเกษตรของโลกที่เพิ่มขึ้นโดยเฉลี่ยเพียงร้อยละ 2.5-2.8 ต่อปี ในระยะหลังการเกษตรของไทยเริ่มประสบปัญหาด้านทรัพยากรที่ดิน แหล่งน้ำ และป่าไม้ที่ถูกนำมาใช้ในลักษณะที่ไม่ค่อยจะมีประสิทธิภาพ ขากการอนุรักษ์ จึงทำให้ทรัพยากรธรรมชาติเหล่านี้มีสภาพเสื่อมโทรม มีผลทำให้อัตราการขยายตัวของการผลิตภาคเกษตรเริ่มช้าลง วิธีหนึ่งที่จะช่วยแก้ปัญหาดังกล่าวได้ก็โดยการให้ข่าวสารความรู้ด้านการเกษตรทางสื่อมวลชนโดยเฉพาะสื่อมวลชนประเภทวิทยุกระจายเสียงเป็นสื่อมวลชนที่มีบทบาทสำคัญในชีวิตประจำวันของชุมชนชาวไทยเป็นอย่างมาก เนื่องจากประเทศไทยเป็นประเทศเกษตรกรรมซึ่งประชาชนส่วนใหญ่มีอาชีพทางด้านการเกษตร และมีหน่วยงานต่างๆ พยายามเผยแพร่ข่าวสารด้านการเกษตรผ่านสื่อมวลชนต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งวิทยุกระจายเสียงที่ทำการกระจายเสียงเกี่ยวกับรายการเกษตรนั้นมีเกษตรกรรับฟังมากน้อยเพียงใด จุดมุ่งหมายของการวิจัยครั้งนี้เพื่อศึกษาเปรียบเทียบค่าใช้จ่ายกับประสิทธิผลของการจัดรายการเกษตรทางสถานีวิทยุ ปชส.8 ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ว่าให้ผลคุ้มค่าต่อการลงทุนหรือไม่ โดยมีวัตถุประสงค์คือ เพื่อต้องการทราบข้อมูลเกี่ยวกับสถานีวิทยุ ปชส.8 ในช่วงปี 2524 ในด้านต่อไปนี้คือ 1. ค่าใช้จ่ายในการให้ข่าวสารในการเกษตร 2. จำนวนเกษตรกรที่เปิดรับฟังข่าวสารการเกษตร 3. ทัศนคติของเกษตรกรที่เกิดจากการรับฟังข่าวสารการเกษตร 4. พฤติกรรมของเกษตรกรภายหลังการรับฟังข่าวสารการเกษตร 5. เพื่อทราบผลที่เกิดขึ้นว่าก่อให้เกิดความคุ้มค่าต่อการลงทุนมากน้อยเพียงใด การรวบรวมข้อมูลที่เป็นค่าใช้จ่ายในการให้ข่าวสารการเกษตรทางสถานีวิทยุ ปชส.8 ได้จากการประเมินของเจ้าหน้าที่ผู้เกี่ยวข้อง เมื่อได้ตัวเลขค่าใช้จ่ายแล้วก็นำมาคำนวณค่าเสื่อมราคาในกรณีที่เป็นครุภัณฑ์และอาคาร กรณีที่เป็นที่ดินและค่าเช่าเวลาในการออกอากาศคำนวณในแง่ค่าเสียโอกาส จากนั้นก็คิดออกมาเป็นค่าใช้จ่ายสำหรับรายการเกษตร ส่วนข้อมูลที่เกี่ยวกับรับฟังรายการเกษตรทางสถานีวิทยุ ปชส.8 นั้นได้จากการสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่างเกษตรกรในจังหวัดชลบุรี จากการศึกษาพบว่าเกษตรกรผู้ฟังรายการเกษตรทางสถานีวิทยุ ปชส.8 ในจังหวัดชลบุรีร้อยละ 58.4 ซึ่งใกล้เคียงกับจำนวนเกษตรกรผู้ฟังรายการเกษตรทางสถานีวิทยุ ม.ก. บางเขน อันเป็นสถานีที่ออกรายการเกษตรมากอีกสถานีหนึ่งซึ่งมีผู้ฟังรายการเกษตรร้อยละ 53 เกษตรกรที่มีทัศนคติที่ดีต่อรายการเกษตรทางสถานีวิทยุ ปชส.8 โดยให้ความเห็นว่าได้รับประโยชน์พอสมควรค่อนไปทางได้รับประโยชน์มากจากฟังรายการเกษตร ซึ่งสามารถนำไปปรับปรุงอาชีพของตนได้ เมื่อนำสิ่งที่ได้รับจากรายการเกษตรไปปฏิบัติแล้วได้ผลพอสมควรจนถึงได้ผลมาก แสดงว่าเกิดพฤติกรรมในการปรับปรุงวิธีการผลิต และได้นำผลที่เกิดขึ้นนั้นไปบอกกล่าวหรือเผยแพร่ให้ผู้อื่นทราบด้วย จากการวิเคราะห์ข้อมูล ยังพบว่าค่าใช้จ่ายในการให้ข่าวสารการเกษตรทาง สถานีวิทยุ ปชส.8 ในจังหวัดชลบุรีนั้นจำนวน 5.48 บาท/ครัวเรือน/ปี นับว่าเป็นการลงทุนที่น้อยมากเมื่อเปรียบเทียบกับงบประมาณรายจ่ายประจำปี 2524 ของรัฐบาลที่ลงทุนด้านการเกษตรจำนวน 366 บาท/หัว/ปี และค่าใช้จ่ายของรัฐบาลด้านการเกษตรของสำนักงานการเกษตรจังหวัดชลบุรีงบประมาณ 2524 จำนวน 120 บาท/ครัวเรือน/ปี เมื่อพิจารณาผลที่ได้ทั้งหมด พอจะสรุปอย่างมีเหตุผลได้ว่า ค่าใช้จ่ายในการให้ข่าวสารการเกษตรทางสถานีวิทยุ ปชส.8 นั้นคุ้มค่าต่อการลงทุน