วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2551

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบลักษณะการจัดการศึกษาของโรงเรียนที่มีพัฒนาการดีเลิศในมาตรฐานด้านการคิด และนำเสนอแนวทางการจัดการศึกษาเพื่อส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพการศึกษาในมาตรฐานด้านการคิดของโรงเรียนประถมศึกษา โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา และโรงเรียนมัธยมศึกษา ด้วยวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการศึกษาข้ามกรณี 3 โรงเรียน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการศึกษาเอกสาร การสังเกตแบบ มีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม การสัมภาษณ์และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา สร้างข้อสรุปแบบอุปนัย และการวิเคราะห์ข้ามกรณี ตรวจสอบข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์ 3 ขั้นตอน (Tree-Step Test-Interview) โดยผลการวิจัยพบว่า 1. โรงเรียนกรณีศึกษาทั้ง 3 โรงเรียนจัดหลักสูตรสถานศึกษาโดยยึดหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2544 บูรณาการหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้าไปในหลักสูตร จัดการเรียนรู้โดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ให้นักเรียนได้สืบเสาะหาความรู้และลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง เน้นการสอนแบบโครงงาน และใช้การจัดค่ายวิชาการและนิทรรศการ โรงเรียนประถมศึกษาและโรงเรียนมัธยมศึกษาจะใช้กิจกรรมโฮมรูมในการทำกิจกรรมพัฒนาทักษะการคิดของนักเรียน ส่วนโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาจะใช้การฝึกคิดแก้ปัญหาในอนาคต มีการปรับสภาพแวดล้อมในโรงเรียนให้เอื้อต่อการเรียนรู้ และพัฒนาแหล่งเรียนรู้ในโรงเรียนอย่างต่อเนื่อง โรงเรียนระดับมัธยมศึกษามีสื่อ ICT ที่หลากหลาย และมีห้องปฏิบัติการในทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ การวัดและการประเมินผลใช้การประเมินตามสภาพจริง มีเกณฑ์การประเมินแบบ rubricในการวัดและประเมินทักษะการคิดของนักเรียน และนำผลการประเมินมาใช้ปรับการเรียนการสอน โรงเรียนมัธยมศึกษาใช้การแต่งตั้งกรรมการในการประเมินทักษะการคิดของนักเรียนแต่ละชั้นเรียน ส่วนอีก 2 โรงเรียนให้ครูประจำชั้นเป็นผู้ประเมินหลัก และทุกโรงเรียนใช้การบริหารแบบโรงเรียนเป็นฐาน ให้อิสระกับครูในการทำงานโดยใช้วงจรคุณภาพ PDCA และมีการนิเทศติดตามงานอย่างต่อเนื่อง 2. แนวทางในการจัดการศึกษาเพื่อส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพการศึกษาในมาตรฐานด้านการคิดของโรงเรียน มี 5 แนวทางดังนี้ 1) โรงเรียนต้องมีเป้าหมายที่เน้นการคิดเป็นกลไกของการพัฒนา 2) มีการจัดกิจกรรมที่ส่งเสริมการคิดในทุกกลุ่มสาระอย่างสมดุล 3) มีการจัดกิจกรรมเสริมการคิดนอกเหนือจาก 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ 4) ใช้สื่อที่กระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้มากที่สุด เช่น สื่อ ICT และ 5) มีการวัดและประเมินผลการคิดในทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้และให้ข้อมูลป้อนกลับในการคิดทุกประเภท