วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2550

ความสำคัญและที่มาของการวิจัย : การควบคุมระดับน้ำตาลที่ดีสามารถลดอัตราการตายในผู้ป่วยเบาหวานที่มีไตวายเรื้อรังได้ แต่การควบคุมระดับน้ำตาลกระทำได้ยากในผู้ป่วยที่ได้รับการล้างไตทางหน้าท้องซึ่งมีปริมาณน้ำตาลในน้ำยาล้างไตสูง และในปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลเพียงพอในด้านเภสัชจนศาสตร์ของการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำตาลหลังจากได้รับน้ำยาล้างไตทางหน้าท้องของผู้ป่วยเบาหวาน วัตถุประสงค์ในการวิจัย : เพื่อศึกษาระดับน้ำตาลตลอด 24 ชั่วโมงในผู้ป่วยเบาหวานที่มีไตวายเรื้อรังและได้รับน้ำยาล้างไตทางหน้าท้องโดยใช้เครื่องตรวจวัดระดับน้ำตาลแบบต่อเนื่อง เพื่อดูการเปลี่ยนแปลงของน้ำตาลช่วงก่อนและหลังได้รับน้ำยาล้างไตทั้งในแง่ปริมาณและระยะเวลา และอาจนำไปสู่การประยุกต์ใช้ยาฉีดเบาหวานในระยะเวลาที่เหมาะสม, ปริมาณยาฉีดที่ต้องการเพิ่มมากขึ้น รวมทั้งเฝ้าระวังภาวะน้ำตาลต่ำร่วมด้วย วิธีการทำวิจัย : ผู้ป่วยเบาหวานที่มีไตวายเรื้อรังและได้รับน้ำยาล้างไตทางหน้าท้องจำนวน 16 คน ซึ่ง 9 คนล้างไตทางหน้าท้องต่อเนื่อง (CAPD) และ 7 คนล้างไตทางหน้าท้องต่อเนื่องแบบใช้เครื่อง (CCPD) ได้รับการติดเครื่องตรวจวัดระดับน้ำตาลแบบต่อเนื่องเป็นระยะเวลา 72 ชั่วโมง, ผู้ป่วยนอนโรงพยาบาลเป็นระยะเวลา 3 วัน ในวันแรกงดอาหารและน้ำที่มีน้ำตาลเป็นส่วนประกอบ แต่จะได้รับสารอาหารทางเส้นเลือดในปริมาณที่เท่ากัน, ในวันที่สอง จะได้รับอาหารที่มีแคลอรีและสัดส่วนอาหารที่เหมาะสมและเท่า ๆ กันและล้างไตทางหน้าท้องตามปกติ, ในวันสุดท้าย จะได้รับอาหารดังในวันที่สอง แต่งดการล้างไต หลังจากครบ 3 วัน, นำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ ผลการวิจัย : ค่าความสัมพันธ์ระหว่างค่าน้ำตาลที่ได้จากเครื่อง CGMS และปลายนิ้ว (DTX) ในวันต่าง ๆเท่ากับ 0.937 ซึ่งมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ (p<0.0001), ค่าเฉลี่ยของน้ำตาลในวันที่ล้างไตในกลุ่มที่ได้รับน้ำยาล้างไตโดยรวมสูงกว่าวันที่ไม่ได้ล้างไตอย่างมีนัยสำคัญ (95%CI=3.86-52.02; p=0.026) ซึ่งไม่พบความแตกต่างนี้ในกลุ่มที่ได้รับน้ำยาล้างไตที่มีความเข้มข้น 1.5% เท่านั้น (95%CI= -2.31 – 35.51; p=0.077) , ระดับน้ำตาลของผู้ป่วยที่ได้รับน้ำยาล้างไตที่มีความเข้มข้น 1.5% ไม่สูงขึ้นหลังได้รับน้ำยาล้างไตไม่ว่าจะล้างไตแบบ CCPD (p=0.08) หรือแบบ CAPD (p=0.676), แต่พบว่าในกลุ่มที่ได้รับน้ำยาล้างไต 4.25% มีระดับน้ำตาลสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญตั้งแต่ได้รับน้ำยา 15 นาทีขึ้นไปเมื่อเทียบกับก่อนได้รับน้ำยาล้างไต (95%CI= 5.95-27.38; p=0.010), และคงสูงต่อเนื่องเป็นระยะเวลาอย่างน้อยถึง 4 ชั่วโมง (95%CI= 29.63-132.04; p=0.003), จากผลการวิจัยนี้อาจเป็นตัวบ่งว่าการฉีดยาอินซูลินวันละครั้งอาจไม่เพียงพอในการควบคุมระดับน้ำตาลที่ดีในผู้ป่วยได้ สรุปผลการวิจัย : การใช้น้ำยาล้างไตที่มีความเข้มข้นสูงกว่าปกติมีผลต่อระดับน้ำตาลในเลือดได้ตั้งแต่ได้รับน้ำยาเป็นเวลา 15 นาทีขึ้นไป ในขณะที่การใช้น้ำยาล้างไตที่มีความเข้มข้นปกติอาจไม่ส่งผลต่อระดับน้ำตาลในเลือดหรืออาจส่งผลต่อระดับน้ำตาลแต่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ จากข้อมูลดังกล่าวอาจนำไปสู่การประยุกต์การฉีดยาอินซูลินในผู้ป่วยเบาหวานที่มีไตวายเรื่อรังและได้รับน้ำยาล้างไตทางหน้าท้องต่อไป