การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาและสาเหตุของปัญหาเกี่ยวกับพฤติกรรมเด็กและเยาวชน การพัฒนากระบวนการเรียนรู้ พฤติกรรมสุขภาพและจิตสำนึกในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมของเด็กและเยาวชนโดยการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมที่ใช้จักรยานเป็นสื่อ และสร้างเครือข่ายพ่อแม่ ชุมชน องค์กรในพื้นที่เพื่อแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชน รูปแบบการส่วนร่วมของชุมชนหน่วยงานท้องถิ่น ซึ่งผู้วิจัยได้ดำเนินการวิจัยโดยการออกแบบกิจกรรม ได้แก่การออกทริปจักรยานเพื่อการเรียนรู้ การเข้าค่ายสุขภาพและค่ายอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม กลุ่มตัวอย่างเป็นเด็ก 3 กลุ่มได้แก่เด็กที่ติดเกมส์ จำนวน 10 คน เด็กอ้วน จำนวน 15 คน และเด็กที่ด้อยโอกาสทางการศึกษาผล การเรียนอ่อน จำนวน 12 คน และเด็กในชมรมจักยานเสือภูเขาเดิม 4 คน รวม 41 คน การดำเนินการวิจัยได้เก็บข้อมุลโดยการ สังเกต สอบถาม เล่าเรื่องราว เขียนบันทึก สัมภาษณ์เชิงลึก และวิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธี Tri – angulate เพื่อสังเคราะห์ข้อมูลและสร้างข้อสรุป และการคืนข้อมูลชุมชนเพื่อการวางแผนการดำเนินงาน ผลการศึกษาพบว่า ปัญหาและสาเหตุเกี่ยวกับพฤติกรรมเด็กและเยาวชนในเด็กที่ติดเกมส์ พบว่า ผู้ปกครองขาดความเอาใจใส่ในการดูแลพฤติกรรมเด็กตามใจเด็กจนเกินไป เพื่อนและรุ่นพี่ชักชวนเล่นเกมส์ มีคอมพิวเตอร์และอินเตอร์เน็ตที่บ้าน มีค่านิยมในการอวดความเก่งในการแข่งขันสะสมแต้มเล่นเกมส์ ในเด็กที่อ้วนพบว่า เป็นเด็กมี พฤติกรรมการบริโภคขนมกรุบกรอบ น้ำอัดลม ไอศกรีมจนเป็นนิสัย ไม่ชอบรับประทานผักผู้ปกครองมีฐานะ ขาดการเคลื่อนไหวและการออกกำลังกายเท่าที่ควร พฤติกรรมการบริโภคของผู้ปกครอง ความห่วงใยในตัวบุตรหลานมากเกินความจำเป็นและมีค่านิยมในการเลี้ยงดูบุตรไม่ถูกต้อง ในเด็กที่ด้อยโอกาสและผลการเรียนอ่อนพบว่า เป็นเด็กที่มีปัญหาด้านครอบครัว อาศัยอยู่กับบิดา หรือมารดาเพียงฝ่ายเดียวจากการหย่าร้างหรือสูญเสีย หรืออยู่กับผู้ปกครอง มีฐานะยากจนและได้รับการแจกจักรยานขับขี่ไปโรงเรียน ผู้ปกครองตามใจและเลี้ยงดูแบบปกป้อง ไม่มีเวลาในการดูแลบุตรหลาน ในกระบวนการเรียนรู้พฤติกรรมสุขภาพและจิตสำนึกในการอนุรักษ์ สิ่งแวดล้อมของเด็กและเยาวชนโดยการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมที่ใช้จักรยานเป็นสื่อพบว่า เด็กมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเชิงสังคมมากขึ้น รู้จกการปรับตัว ทำงานไม่หยิบโหย่งดังครูพี่เลี้ยงนักวิจัยท่านหนึ่งกล่าวว่า”เด็กที่เข้าร่วมทีมจักรยานเมื่อกลับมาอยู่โรงเรียนจะมีความกล้าแสดงออกมากขึ้นรู้จักการรอคอยและอดทน กล้าเป็นผู้นำ เวลามอบหมายงานก็ทำงานแบบไม่หยิบโหย่ง รู้จักรับผิดชอบมากขึ้น รู้จักวิเคราะห์ และเป็นแบบอย่างที่ดีแก่เพื่อนได้” นอกจากนี้ในกลุ่มเด็กที่อ้วนพบว่า เด็กมีพฤติกรรมสุขภาพที่ถูกต้อง มีเด็กที่ชอบรับประทานผักมากขึ้น 8 คน เลิกดื่มน้ำอัดลม2 คน เด็กอ้วนน้ำหนักลดและพุงลดทั้งหมด 12 คน ในเด็กที่ติดเกมส์พบว่า เด็กลดการเล่นเกมส์ลงแต่ไม่เลิก โดยลดการเล่นเกมส์ลงจาก 1-2 ชั่วโมงต่อวันเป็น 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมงต่อวัน และเล่นไม่ทุกวัน และได้ปรับเปลี่ยนค่านิยมในการเล่นเกมส์โดยนักวิจัยและครูในโรงเรียนในการเล่นเกมส์แข่งขันและสร้างเงื่อนไขใหม่ในโรงเรียนได้เป็นอย่างดี.ในด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม จากผลการเข้าค่ายอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม การเดินป่า การออกทริปจักรยาน พบว่าเด็กมีจิตสำนึกในการดูแล สิ่งแวดล้อม รู้จักการแยกขยะและทิ้งขยะได้ถูกต้อง รู้จักปลูกต้นไม้ เป็นจิตอาสาตามโครงการที่ทางราชการและโรงเรียนขอความร่วมมือ รู้จักปิดไฟเมื่อไม่ใช้และประหยัดน้ำและพลังงาน ใช้จักยานแทนมอเตอร์ไซด์เมื่อไม่จำเป็นเพื่อลดภาวะโลกร้อน จากข้อมูลดังกล่าวพบว่าเด็กมีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในทางที่ดีขึ้นเนื่องจากเด็กได้รับแรงสนับสนุนทางสังคม มีส่วนร่วมและมีโอกาสในการเข้าร่วมกิจกรรมในโครงการวิจัย มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ รวมทั้งการได้รับความช่วยเหลือและเป็นมิตรที่ดีในกลุ่มเพื่อนที่ร่วมทริปจักรยานเกิดความเชื่อมั่นและเห็นคุณค่าของตนเอง รวมทั้งการได้รับข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้อง ทำให้เกิดความรู้ ความเข้าใจ ตระหนักและยอมรับในที่สุด จึงก่อให้เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม รวมทั้งเครือข่ายพ่อแม่และผู้ปกครองและชุมชนรับรู้มีชมรมจักรยานเพื่อสุขภาพเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในชุมชนเป็นแรงสนับสนุนที่สามารถแก้ไขปัญหา และสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคมแก่เด็กและเยาวชนดังกล่าวได้ มีการสื่อสารในเครือข่าย มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างผู้ปกครอง และความร่วมมือของชุมชนและองค์กรในพื้นที่เข้ามามีส่วนร่วมในการวางแผนและแก้ปัญหาจากการคืนข้อมูล ทำให้เกิดโอกาสและมีพื้นที่ในการทำงาน รวมทั้งการสนับสนุนทุนต่างๆทั้งที่เป็นทุนทางสังคมและทุนทางการเงิน เพื่อให้กิจกรรมการปั่นจักรยานของเด็กและเยาวชนคงอยู่และต่อเนื่องเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคมในการสร้างเด็กและเยาวชนให้เป็นคนดีของสังคมและประเทศชาติรุ่นต่อรุ่นต่อไป