การศึกษาลักษณะการใช้พลังงานในรูปแบบต่างๆ เพื่อการวางแผนจัดการพลังงานโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนในเขตอำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาสถานการณ์การใช้พลังงานของชุมชน เพื่อศึกษาศักยภาพหรือต้นทุนที่มีอยู่ของชุมชน และเพื่อหาแนวทางการวางแผนจัดการพลังงานโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ได้ดำเนินการศึกษาโดยการหาข้อมูลจากเอกสาร ทำความเข้าใจกับชุมชน สนทนากลุ่มย่อย ใช้แบบสอบถามเก็บข้อมูลสังเคราะห์ข้อมูล และพัฒนาแผนจัดการพลังงานระดับชุมชนโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน จากการดำเนินงานได้ผลว่า อำเภอท่าใหม่ มีภูมิประเทศอยู่ติดชายฝั่งทะเลมีทั้ง ภูเขาสูงและเนินเขาที่ราบสูงและที่ราบเนินเขา ที่ราบลุ่มน้ำและที่ราบชายฝั่งทะเล พื้นที่อำเภอท่าใหม่มีลักษณะกึ่งเมืองกึ่งชนบท ประชากรส่วนใหญ่มีอาชีพเป็นเกษตรกรทำสวนผลไม้ ด้านพลังงานมีการใช้ทั้งพลังงานสิ้นเปลืองเรียงจากมากไปน้อยคือ พลังงานไฟฟ้า น้ำมันดีเซล น้ำมันเบนซิน ก๊าซหุงต้มเป็นหลัก และมีการใช้พลังงานทางเลือก คือ แสงอาทิตย์ ถ่าน และฟืน คณะผู้วิจัยได้เลือกชุมชนในตำบลตะกาดเง้า และชุมชนในตำบลโขมงเป็นพื้นที่เป้าหมายในการดำเนินงาน ชุมชนในตำบลตะกาดเง้า เป็นกลุ่มปลูกข้าวมีสมาชิก 17 คน ปลูกข้าวพันธุ์พื้นเมืองในเนื้อที่ประมาณ 100 ไร่ จากการเก็บข้อมูลของกลุ่มมีค่าใช้จ่ายหลักด้านพลังงานคือ น้ำมันดีเซลสำหรับรถไถ ค่าไฟฟ้า ค่าก๊าซหุงต้ม และค่าเดินทาง ของครอบครัว การทำนาในพื้นที่นี้ สมัยก่อนใช้ควายและคันไถ ในปัจจุบันใช้รถไถแล้ว มีบางครอบครัวใช้เตาเผาถ่านแบบหลุมเพื่อเผาถ่านไว้ใช้ จากการจัดเวทีทำแผนจัดการพลังงาน มีข้อสรุปว่าแนวทางปฏิบัติคือ (1) ใช้ควายและคันไถ มาทดแทนรถไถซึ่งใช้น้ำมันบางส่วนและส่งเสริมเป็นสัตว์เลี้ยงของกลุ่ม (2) ให้มีเครื่องสีข้าวขนาดเล็กในกลุ่ม เพื่อลดเวลาและค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปสีข้าวในต่างถิ่น (3) ให้มีเตาเผาถ่านแบบใช้ถัง 200 ลิตร ใช้ในกลุ่มและครัวเรือนเพื่อทดแทนเตาหลุมแบบดั้งเดิม ส่วนชุมชนในตำบลโขมง เป็นกลุ่มระกำมีสมาชิก 18 คน ในพื้นที่มีระกำเปรี้ยวมาก ราคาตกต่ำ รวมกลุ่มกันมานานนับสิบปี นำระกำมาแปรรูป จำหน่ายได้ราคาดี แก้ปัญหาผลผลิตได้ จากการเก็บข้อมูลของกลุ่ม มีค่าใช้ไฟฟ้าจากการปฏิบัติงานแปรรูประกำ ค่าไฟฟ้าและค่าก๊าซหุงต้มในครัวเรือน มีแนวทางของแผนจัดการพลังงานที่ต้องการปฏิบัติ ลดค่าใช้พลังงาน ดังนี้ (1) ใช้เครื่องอบแห้งพลังแสงอาทิตย์ในกลุ่ม(2) ใช้เครื่องอบแห้งพลังแสงอาทิตย์ในครัวเรือน (3) ใช้เตาเผาถ่านแบบถัง 200 ลิตร จากการศึกษาครั้งนี้มีข้อคิดเห็นในการแก้ไขปัญหาด้านพลังงาน คือ ควรเร่งรัดส่งเสริมการใช้พลังงานทางเลือกในระดับชุมชน โดยให้มีการวางแผนจัดการพลังงานภายในชุมชน แล้วรัฐช่วยสนับสนุนการดำเนินกิจกรรมในรูปแบบต่างๆ เพื่อจะทำให้เกิดกระบวนการจัดการพลังงานในท้องถิ่น จะมีผลให้สามารถแก้ปัญหาพลังงานได้อย่างยั่งยืน