การศึกษาเรื่องแนวทางในการเข้าถึงแหล่งทุนของสถานประกอบการและการเชื่อมโยงการผลิตเพื่อเสริมสร้างศักยภาพอย่างยั่งยืนของเศรษฐกิจชุมชนในพื้นที่ 5 จังหวัดภาคใต้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแหล่งทุนทั้งที่ให้การสนับสนุนแก่สถานประกอบการทั้งที่เป็นเงินและทุนที่ไม่ใช่เงิน แหล่งทุน ประกอบด้วย 1) แหล่งทุนภายนอก หมายถึงสถาบันการเงินที่ตอบสนองนโยบายของรัฐบาล คือธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.) ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย (ธพว.) และธนาคารออมสิน 2) แหล่งทุนภายในหมู่บ้าน คือกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต และ 3) แหล่งทุนจากหน่วยงานภาคี คือสำนักงานเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สำนักงานพัฒนาชุมชน และองค์การบริหารส่วนตำบล โดยกลุ่มตัวอย่างเป็นสถานประกอบการ 2 ประเภท คือ 1) ลูกค้าของสถาบันการเงินทั้ง 3 แห่ง หมายถึงกลุ่มอาชีพต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ และ 2) วิสาหกิจชุมชน รวมถึงการศึกษาเพื่อหาแนวทางการเข้าถึงแหล่งทุนของสถานประกอบการและการเชื่อมโยงการผลิตของสถานประกอบการ และศึกษาสาเหตุการไม่ปล่อยสินเชื่อตามโครงการแปลง สินทรัพย์เป็นทุน ระเบียบวิธีวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพใช้วิธีการสัมภาษณ์แบบเชิงลึก (In-depth Interview) และวิจัยเชิงปริมาณใช้แบบสอบถาม ประกอบด้วย 1) สถาบันการเงินทั้ง 3แห่ง จำนวน 90 ชุด 2) กลุ่มอาชีพต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ จำนวน 610 ชุด 3) วิสาหกิจชุมชน จำนวน 260 ชุด 4) สมาชิกกลุ่มวิสาหกิจชุมชน จำนวน 260 ชุด 5) กรรมการของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จำนวน 135 ชุด และ 6)ตัวแทนจากหน่วยงานภาคี จำนวน 100 ชุด และใช้การวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา (Descriptive Statistics Analysis) ผลการศึกษาพบว่า 1) ลักษณะของนโยบายการปล่อยสินเชื่อของธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย และธนาคารออมสิน เมื่อนำมาปฏิบัติในการปล่อยสินเชื่อแต่ละพื้นที่ของสาขา จะมีความแตกต่างกันไปตามทำเลที่ตั้ง และประเภทของสินเชื่อตามการประกอบอาชีพของลูกค้า 2) การเชื่อมโยงการผลิตของกลุ่มอาชีพต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ พบว่าส่วนใหญ่เป็นการเชื่อมโยงวัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตจากกลุ่มอาชีพต้นน้ำเพื่อเป็นปัจจัยในการผลิตให้กลุ่มอาชีพกลางน้ำและปลายน้ำ 3) สถาบันการเงินทั้ง 3 แห่ง มีความสามารถในการปล่อยสินเชื่อเพื่อตอบสนองนโยบายตามโครงการแปลงสินทรัพย์เป็นทุน แต่สถาบันการเงินทั้ง 3 แห่ง ไม่ได้กำหนดเป้าหมายวงเงินและจำนวนรายในการปล่อยสินเชื่อ ซึ่งแสดงให้ว่าทั้ง 3 สถาบันการเงินไม่ได้ให้ความสำ คัญกับโครงการฯ 4) คุณสมบัติที่สำ คัญของ กรรมการบริหารกลุ่มออมทรัพย์ คือความเสียสละ ความซื่อสัตย์ในการให้บริการแก่สมาชิกของกลุ่มและมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องเพิ่มความสามารถด้านการบริหารจัดการ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความเสี่ยง 5) วิสาหกิจชุมชน มีความต้องการทุนที่เป็นเงินและทุนที่ไม่ใช่เงินโดยไม่มีเงื่อนไข ปัญหาสำคัญที่ส่งผลต่อการเข้าถึงแหล่งทุน คือรายได้ที่ไม่แน่นอน เนื่องจากไม่สามารถจำหน่ายสินค้าได้อย่างต่อเนื่อง 6) การปฏิบัติงานของหน่วยงานภาคี ต้องเพิ่มประสิทธิภาพในการออกเยี่ยมวิสาหกิจชุมชนเพื่อรับฟังปัญหาและข้อเสนอแนะ มีการติดตามและประเมินผลการทำงานของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน แนวทางการเข้าถึงแหล่งทุนของผู้ประกอบการ อย่างมีประสิทธิภาพคือมีศักยภาพในระดับดี (ค่าเฉลี่ย 3.51 – 4.50) ถึงระดับดีมาก (ค่าเฉลี่ย 4.51 – 5.00) จากหลักเกณฑ์ในการประเมินดังนี้ 1)ประวัติการชำระหนี้ 2) ฐานะการเงิน 3) ความเชี่ยวชาญและประสบการณ์ในการประกอบธุรกิจ 4)การวางทายาททางธุรกิจ 5) การทำแผนธุรกิจ 6) การศึกษาที่เกื้อหนุนในการประกอบกิจการ 7)ความสามารถในการแข่งขัน 8) ความแน่นอนในการจำหน่าย 9) ความสามารถในการจัดหาวัตถุดิบ10) ความสามารถและความพร้อมด้านการผลิตและบริการ 11) ความเหมาะสมทางด้านเทคนิคและบริการ 12) กลยุทธ์ในการจำหน่ายสินค้า 13) แนวโน้มในการทำไร 14) ความสามารถในการชำระหนี้ 15) สัดส่วนหนี้สินรวมต่อทุน สาเหตุที่ผู้ประกอบการ ไม่สามารถเข้าถึงแหล่งทุนเพราะมีรายได้ไม่สม่ำเสมอ อันเนื่องจากส่วนใหญ่เป็นเกษตรกร รายได้จึงขึ้นอยู่กับฤดูกาลเก็บเกี่ยว ตลอดจนการพึ่งพาทรัพยากรธรรมชาติในการทำกสิกรรม ขณะเดียวกันค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานและค่าใช้จ่ายสำหรับครอบครัวก็เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ดังนั้นเพื่อให้เกษตรกร มีรายได้ที่สม่ำเสมอ จึงควรส่งเสริมอาชีพการแปรรูปสินค้าเกษตรหรือการก่อตั้งวิสาหกิจชุมชนเพิ่มขึ้น การนำวัตถุดิบในท้องถิ่นมาใช้ให้มากขึ้น การลดการเคลื่อนย้ายวัตถุดิบจากแหล่งอื่น รวมทั้งสนับสนุนการทำตลาดชุมชนภายในหมู่บ้าน และการหารูปแบบการจัดระบบการแลกเปลี่ยนผลผลิตระหว่างครัวเรือน นอกจากนี้การนำแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้อย่างเป็นรูปธรรม ก็เป็นการลดรายจ่ายได้อย่างมีประสิทธิภาพอีกวิธีหนึ่ง แนวทางการเชื่อมโยงการผลิตที่ก่อให้เกิดการสร้างเครือข่ายระหว่างสถานประกอบการที่สามารถลดต้นทุน แก้ปัญหาในการจัดหางบประมาณ ประหยัดเวลา และมีความสะดวกในการติดต่อสื่อสาร