สินค้า เอ็มจีโอนับเป็นสินค้าที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมที่เป็นสาเหตุแห่งการขัดแย้งมากที่สุดสินค้าหนึ่ง ในด้านหนึ่งก็ถูกมองว่าเป็นสินค้าที่จะมาช่วยแก้ปัญหาความขาดแคลนของอาหาร แก้ปัญหา ศัตรูพืชขิงเกษตรการ เป็นแหล่งผลิตยาราคาถูก เป็นต้น แต่ในอีกด้านหนึ่งก็ถูกมองเป็นสินค้าที่อาจเป็นอันตรายต่อผุ้บริโภคในระยะยาว เป็นเครื่องมือในการผูกขาดของยรรษัทข้ามชาติ เป็นตัวทำลายความหลากหลายทางชีวภาพ เป็นต้น ประเทศฝายสนับสนุนซึ่งเป็นผู้ผลิตสิ่งมีชีวิต จีเอ็มโอรายใหญ่ก็พยายามผลักดันให้ประชาคม การค้าของโลก ผ่านกฎเกณฑ์ขององค์กรระหว่างประเทศ และผ่านกระบวนการการทำข้อตกลงเปิดการค้าเสรี เพื่อให้สินค้าจีเอ็มโอ เป็นที่ยอมรัยและสามารถค้าขายได้เสมือสินค้าที่มาจาดวิธีการทางธรรมชาติปกติ ในขณะที่ฝ่ายคัดค้านซึ่งผู้บริโภคส่วนใหญ่ยังไม่ไว้วางใจในสินค้า จีเอ็มโอ ก็ได้พยายามออกกฎเกณฑ์การค้าเพื่อควบคุม การค้าและการแนะนำสิ่งที่มีชีวิต จีเอ็มโอเข้าสู้สิ่งแวดล้อม จนนำมาซึ่งข้อขัดแย้งทางการค้าหลายกรณี ประเทศไทยในฐานะที่เป็นผู้ถูกร้องขอจากประเทศผู้พัฒนา จีเอ็มโอ ให้อนุญาตการทำการทดลอง และปลูกเลี้ยงเชิงพาณิชย์ เป็นประเทศที่ต้องซื้อพึ่งพิงเทคโนโลยี จีเอ็มโอ ต้องนำเข้าสินค้าอาหารจีเอ็มโอ มาแปรรูปเนื่องจากวัตถุดิบการเกษตรบางชนิด เป็นประเทศผู้ส่งออกอาหารไปยังตลาดที่ต่อต้านสินค้า จีเอ็มโอ และเป็นประเทศที่มีความหลากหลายทางชีวภาพที่อาจถูกผลประโยชน์ด้านต่างๆ ของประเทศอย่างระมัดระวังยิ่งขึ้น การดำเนินนโยบายที่ถูกต้องจึงต้องมีการติดตามการเปลี่ยนแปลงกติกาการค้าของโลกที่ สำคัญนี้ เอกสารนี้ได้รวบรวมสรุปประเด็นสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการค้าระหว่างประเทศของสินค้า จีเอ็มโอ และกฎกติกาการค้าที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมและจะมีผลต่อการตัดสินใจทางนโยบายด้าน จีเอ็มโอของไทย เช่น พิธีสารว่าด้วยความปลอดภัยทางชีวภาพ CODEX มาตราการการกีดกันทางการค้าของสินค้า จีเอ็มโอ นโยบายเกี่ยวกับจีเอ็มโอ ของประเทศคุ้ค้าท่สำคัญของไทย รวมทั้งการวิเคราะห์ผลกระทบของกติกา ดังกล่าว และสรุปด้วยข้อเสนอแนะทางนโยบายซึ่งเกี่ยวข้องกับ จีเอ็มโอโดยรวมและด้านการค้าระหว่างประเทศสำหรับประเทศไทย บทคัดย่อ โครงการหน่วยจัดการความรู้ด้านการค้าและสิ่งแวดล้อมในสถานการณ์สากล มีวัตถุประสงค์เพื่อ การศึกษา ติดตาม และวิเคราะห์ประเด็นการเจรจาด้านการค้าและสิ่งแวดล้อมในเวทีระหว่างประเทศที่จะ ส่งผลกระทบต่อประเทศไทย กิจกรรมของโครงการประกอบด้วยการจัดเวทีประชุมหารือเชิงนโยบาย (Policy Dialogue) ระหว่างภาคีที่เกี่ยวข้องต่อการกำหนดจุดยืนและท่าทีของประเทศไทยสำหรับการ เจรจาในเวทีระหว่างประเทศ โดยใช้ข้อมูลจากการศึกษาวิจัยในโครงการ นอกจากนี้ โครงการยังมี กิจกรรมด้านการสื่อสารข้อมูล สร้างความเข้าใจ ความตระหนักแก่องค์กรที่เกี่ยวข้องและประชาชนทั่วไป เกี่ยวกับกฎกติกาด้านการค้าและด้านสิ่งแวดล้อมที่อาจมีผลกระทบต่อประเทศไทย สำหรับการศึกษาวิจัยด้านการค้าและสิ่งแวดล้อมที่ได้ดำเนินการมีรวมทั้งสิ้น 7 เรื่อง ได้แก่ เรื่อง การเปิดเสรีทางการค้าและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ, เรื่องกฎระเบียบด้านสิ่งแวดล้อมและการค้า สินค้า GMOs, เรื่องการศึกษาผลกระทบของข้อตกลงเขตการค้าเสรีในประเด็นสิทธิบัตรสิ่งมีชีวิต, เรื่อง การเข้าถึงและแบ่งปันผลประโยชน์จากทรัพยากรพันธุกรรมพืช:ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายสำหรับประเทศ ไทย, เรื่องการเจรจาเรื่องการจัดการของเสียอันตรายในเวทีสิ่งแวดล้อมและเวทีการค้า, เรื่องผลกระทบ การเจรจา FTA ไทย-สหรัฐ ในบทว่าด้วยการลงทุนต่อประเทศไทย และเรื่องผลกระทบกรณี EC Biotech Case (GMOs) ต่อระบบกฎหมายว่าด้วยการควบคุมความปลอดภัยทางชีวภาพ ผลที่ได้จากการศึกษาวิจัยและจากการจัดกิจกรรมต่างๆ ในโครงการนี้ได้มีผลต่อการสร้าง ตระหนักและความตื่นตัวให้แก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างประเด็นการค้าและ สิ่งแวดล้อม และเป็นประโยชน์ต่อการกำหนดนโยบายและจุดยืนในการเจรจาของไทยในกรณีการเจรจา ข้อตกลงเขตการค้าเสรีไทย-สหรัฐอเมริกา ความตกลงพหุภาคีระหว่างประเทศด้านสิ่งแวดล้อม เช่น อนุสัญญาบาเซล อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ เป็นต้น Genetically Modified Organisms (GMOs) are the most controversial products that cause many disputes among trading nations. On the one hand, GMOs are considered as miracle goods that may solve world hunger, insect problems for farmers, and new sources of cheap medicine. On the other hand, GMOs are viewed as evil products that may, in the long run, be harmful to human consumption, can be used as a tool to increase the monopoly power of the multinational corporation, and may destroy the diversity of the nature. Nations that support GMOs have been trying to gain the world acceptance via international organizations and free trade negotiations. Nations that oppose GMOs counteract by imposing new rules and regulations to prevent the introduction of GMOs into their markets and environment. These actions have led to many trade dispute cases. Thailand is caught in a policy dilemma as it has many statuses in the area of GMOs. Thailand needs to response to the request of many multinational corporations that intent to introduce GMOs for commercial production into Thailand. It is also one of the developing countries that depends on imported GMOs technology, needs substantial amount of GMO food imports for its own consumption. Yet Thailand depends on food exports to countries that oppose G M O s a n d m a y b e s u f f e r e d f r o m t h e d a m a g e s o n i t s b i o d i v e r s i t y . This document summarizes the important issues related to environment and international trade in GMOs. For instance, issues related to Cartagena Protocal on Biosafety, Codex Alimentarius Commission, trade measures that can be used to restrict GMOs, policies towards GMOs of Thailand’s major trade partners are summarized and analyzed. The document ends with the policy implications and suggestions for Thailand.